El Turco lakapli devlet baskanlarinin bile oldugu Latin Amerikaya Osmanlinin son dönemlerinde hayli göc oldugu bilinir. Ancak bu ailelerin hikayesinin anlatildigi kitaplar pek yoktur. Gecen yüzyilin baslarinda Izmirden Brezilyaya göc eden bir Yahudi ailesinin torunu olan Tatiana Salem Levy iste böyle bir aile hikayesi anlatiyor Izmirin Anahtarinda. Izmirdeki evinin anahtarini torununa veren dedesi, ondan bu evi ve akrabalarini bulmasini isteyecek ve yazar da önce Istanbula, ardindan Izmire gelerek ailesinin izini sürecektir. Sürgünde dogmusum; yüzyillarca önce Yahudi olduklari icin ailemin sürülmüs oldugu Portekizde; komünist olduklari icin Brezilyadan sürülmüs olan annemin ve babamin sigindiklari Portekizde. Dönüp durmusuz, bir tur daha yapmisiz Portekizden Türkiyeye, Türkiyeden Portekize, Portekizden Brezilyaya, sonra bir kez daha Brezilyadan Portekize. Bu denli uzun yolu kat etmeye bizi zorlamasalardi, daha az zahmetli, daha az hüzünlü olmaz miydi Bir yerden, yine ayni yere dönmek icin nicin ayrilmak zorunda birakilmistik Sürgünde dogmusum; iste bunun icin böyleyim; vatansiz, adsiz. Bunun icin sertim. Huysuzum, kabayim. Kendimden uzakta, ülkemin disinda dogmusum... ama kisaca kimim ben Hangisi benim ülkem Izmirin Anahtari, Portekizli elestirmenlerce Brezilya edebiyatini yenileyen metinlerden biri olarak övülüyor. Antonio Goncales FilhoA Gazeta, Sao Paulo